ମଶା ଦ୍ଵାରା ହେଉଥିବା ରୋଗ ଗ୍ରୀଷ୍ମଋତୁରେ ଏବଂ ବର୍ଷାଋତୁରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ । ଭାରତର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଡେଙ୍ଗୁ ରୋଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି । ତେଣୁ, ଯଦି ଆପଣକୁ ଏହି ଋତୁରେ ଜ୍ୱର ଆସେ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଡେଙ୍ଗୁ ପାଇଁ ପରୀକ୍ଷା କରାନ୍ତୁ । ଜ୍ୱର ବ୍ୟତୀତ ଡେଙ୍ଗୁରେ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା, ମାଂସପେଶୀ ଏବଂ ଗଣ୍ଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ମଧ୍ୟ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆଖିର ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଦୁର୍ବଳତା, ଭୋକ ନ ହେବା, ଗଳା ଯନ୍ତ୍ରଣା, ପାଟିରେ ଖରାପ ସ୍ୱାଦ ଏବଂ ଶରୀରରେ ଘା ’ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ଡେଙ୍ଗୁ ରୋଗର ଅଧିକାଂଶ ଲକ୍ଷଣ ସାଧାରଣ ଭାଇରାଲ୍ ଜ୍ୱର ସହ ସମାନ, ତେଣୁ ଜ୍ୱର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଭାଇରାଲ୍ ଭାବି ଅବହେଳା କରନ୍ତି । ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଡେଙ୍ଗୁ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ରଖିବା ଜରୁରୀ, ଏହା ଜାଣିବା ଉଚିତ ଯେ ଡେଙ୍ଗୁ କିପରି ବିସ୍ତାର ହୁଏ ।
ଡେଙ୍ଗୁ କିପରି ହୁଏ?
ସାଧାରଣତ ମାଇ ଏଡିସ୍ ଏଜିପ୍ଟି ମଶା କାମୁଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଡେଙ୍ଗୁ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରକାରର ମଶା, ଯାହାର ଶରୀରରେ ଚିତାବାଘ ଭଳି ଦାଗ ଥାଏ ।ବିଶେଷ କରି ସକାଳେ ଏହି ମଶା କାମୁଡ଼ନ୍ତି । ଡେଙ୍ଗୁ ପରି, ମ୍ୟାଲେରିଆ, ଚିକୁଙ୍ଗୁନିଆ ଭଳି ମଶା ଦ୍ଵାରା ହେଉଥିବା ରୋଗ, ସାଧାରଣତ ବର୍ଷା ଦିନରେ ଅର୍ଥାତ୍ ଜୁଲାଇରୁ ଅକ୍ଟୋବର ମଧ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର ବ୍ୟାପିଥାଏ ।
ଡେଙ୍ଗୁ ବ୍ୟାପିପାରେ କି?
ଡେଙ୍ଗୁରେ ପୀଡିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଶରୀରରେ ଡେଙ୍ଗୁ ଜୀବାଣୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ ମିଳିଥାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଯେତେବେଳେ ଏକ ମଶା ଜଣେ ଡେଙ୍ଗୁ ରୋଗୀଙ୍କୁ କାମୁଡ଼େ, ସେତେବେଳେ ସେ ରୋଗୀର ରକ୍ତକୁ ଶୋଷିଥାଏ । ଏହା ପରେ, ଯେତେବେଳେ ଏହି ମଶା ଜଣେ ସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କାମୁଡ଼େ, ସେତେବେଳେ ସେ ମଧ୍ୟ ଡେଙ୍ଗୁ ରେ ପୀଡିତ ହୋଇଯାଏ । କାରଣ ମଶା କାମୁଡ଼ିବା ମଧ୍ୟ ଶରୀରକୁ ଜୀବାଣୁ ସଂକ୍ରମିତ କରିଥାଏ ।
ଯଦିଓ, ଜଣେ ଡେଙ୍ଗୁ ରୋଗୀଙ୍କ ସହ ହାତ ମିଳାଇବା, ତାଙ୍କ ସହ ବସିବା କିମ୍ବା ପାଟି କିମ୍ବା ନାକରୁ ବାହାରୁଥିବା ପବନ ଡେଙ୍ଗୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଡେଙ୍ଗୁ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଜଣକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ, ତେଣୁ ଏହା ଏକ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଚାରି ପ୍ରକାରର ଜୀବାଣୁ ମଶା ଦ୍ଵାରା ବିସ୍ତାର ହୋଇ ଡେଙ୍ଗୁ ଜ୍ୱର ହୁଏ । ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବାଣୁ ଏଡିସ୍ ଏଜିପ୍ଟି (Aedes aegypti) କିମ୍ବା ଏଡିସ୍ ଆଲବୋପିକ୍ଟସ୍ (Aedes albopictus) ମଶା ପ୍ରଜାତି ମାଧ୍ୟମରେ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ ।
ଡେଙ୍ଗୁ ଜୀବାଣୁରେ ଚାରୋଟି ଭିନ୍ନ ସେରୋଟାଇପ୍ ମଧ୍ୟ ଅଛି (DEN-1, DEN-2, DEN-3 ଏବଂ DEN-4) । ଯାହା କି ଜିନ୍ସ ଫ୍ଲାଭିଭାଇରସ୍, ଫେମିଲି ଫ୍ଲାଭିଭିରିଡା (Flaviviridae) ବଂଶର ଅଟେ। ଯଦିଓ ଏଡିସ୍ ଏଜିପ୍ଟି (Aedes aegypti) ମଶା ଆଫ୍ରିକାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱ ର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ସଚେତନତା ହେବେ ଜରୁରୀ ।
ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟ ହେଉଛି ଅଧିକ ମଶା ମିଳୁଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ରୋଗ ଅଧିକ ଶୀଘ୍ର ବ୍ୟାପିଥାଏ । ଯଦିଓ ସେଠାରେ ଅଳ୍ପ ଡେଙ୍ଗୁ ରୋଗୀ ଥାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମଶା ପ୍ରଜନନ ହେତୁ ରୋଗୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିପାରେ ।ସେଥିପାଇଁ କୁହାଯାଏ ଯେ ଯଦି କୌଣସି ଅଞ୍ଚଳରେ ଡେଙ୍ଗୁ ରୋଗୀ ମିଳନ୍ତି, ତେବେ ସରକାର ଏକ ସଚେତନତା ଅଭିଯାନ ଚଳାଇବା ଉଚିତ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ସେଠାରେ ରୋଗ ବ୍ୟାପିବ ନାହିଁ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ମଶା ରୋକିବା ପାଇଁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ।