ହୃଦଘାତ ହେଉଛି ଏକ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଚିକିତ୍ସା ଅବସ୍ଥା ଯେଉଁଥିରେ ରୋଗୀକୁ ତୁରନ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନା ନିଆଯିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଯଦି ରୋଗୀ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଚିକିତ୍ସା ସହାୟତା ନ ପାଆନ୍ତି, ତେବେ ମୃତ୍ୟୁ ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିପାରେ। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ହୃଦଘାତର ଛୋଟ ଲକ୍ଷଣକୁ ମଧ୍ୟ ଉପେକ୍ଷା ନକରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଅନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ତୁରନ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ସହାୟତା ହୃଦୟର କ୍ଷତିକୁ ରୋକିପାରେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ରୋଗୀର ଜୀବନ ବଞ୍ଚିପାରିଵ।
ସର୍ବପ୍ରଥମେ, ହୃଦଘାତର ଲକ୍ଷଣ ବୁଝିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ବ୍ୟକ୍ତିଠାରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ। ଏହା ମଧ୍ୟ ମନେରଖନ୍ତୁ ଯେ ସମସ୍ତ ହୃଦଘାତ ହଠାତ୍ ଛାତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ନାହିଁ ଯାହା ଆପଣ ଅନେକ ଥର ଶୁଣିଥିବେ। ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ଧୀରେ ଧୀରେ ସାମାନ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ଅସ୍ୱାଭାବିକତା ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ। ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ବିଶ୍ରାମ ନେଉଛନ୍ତି କିମ୍ବା ସକ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି ସେଗୁଡ଼ିକ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ। ସେଗୁଡ଼ିକ କେତେ ଗମ୍ଭୀର ତାହା ଆପଣଙ୍କ ବୟସ, ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
ହୃଦଘାତର ଲକ୍ଷଣ (Heart Attack Symptoms) :
ଯେତେବେଳେ ହୃତପିଣ୍ଡକୁ ସଠିକ୍ ପରିମାଣର ଅମ୍ଳଜାନ ପାଏ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ହୃଦୟର ଟିସୁ ଉପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପଡିଥାଏ, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ରୋଗୀ ହୃଦଘାତ ପାଇଥାଏ। ହୃଦଘାତ ପୂର୍ବରୁ ରୋଗୀର ଅନେକ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦିଏ। ଏହି କାରଣରୁ, ଛାତିରେ ପ୍ରବଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ନିଶ୍ୱାସ ପ୍ରଶ୍ୱାସରେ ଅସୁବିଧାସ ଏବଂ ଡର ପରି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ। ହୃଦଘାତ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନି ସଠିକ୍ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରି ରୋଗୀର ଅବସ୍ଥା ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଅଣା ଯାଇପାରିବ। କେତେକ ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଯାହା ହୃଦଘାତ ହୁଏ ସେତେବେଳେ ଦେଖାଯାଏ-
- ଛାତିରେ ଭାରୀପଣ।
- ଛାତିରେ ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣା।
- ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ ଅସୁବିଧା।
- ହଠାତ୍ ଝାଳ ବାହାରିବା।
- ଚିନ୍ତା ଏବଂ ଅସ୍ଥିରତା।
- ବାନ୍ତି ସମସ୍ୟା।
ହୃଦଘାତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରାଥମିକ ଚିକିତ୍ସା (Heart Attack First Aid) :
ଜରୁରୀକାଳୀନ ନମ୍ବରକୁ କଲ୍ କରନ୍ତୁ।
ଯେତେବେଳେ ହୃଦଘାତରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଆପଣ ପ୍ରଥମେ କରିବା ଉଚିତ୍ ଏକ ଡାକ୍ତରୀ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ଡାକିବା। ଯଦି ତୁମ ପାଖକୁ ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ କିମ୍ବା ଜରୁରୀକାଳୀନ ଯାନ ଶିଘ୍ର ଆସିପାଇପାରୁ ନାହଁ, ତେବେ ପଡ଼ୋଶୀ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ତୁମକୁ ନିକଟସ୍ଥ ଡାକ୍ତରଖାନାକୁ ନେବାକୁ କୁହନ୍ତୁ।
ଆସ୍ପିରିନ୍ ନିଅନ୍ତୁ।
ଜରୁରୀକାଳୀନ ଚିକିତ୍ସା ସହାୟତା ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସ୍ପିରିନ୍ ଚୋବାନ୍ତୁ ଏବଂ ଢ଼ୋକନ୍ତୁ। ଆସ୍ପିରିନ୍ ଆପଣଙ୍କ ରକ୍ତରେ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବା ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ହୃଦଘାତ ସମୟରେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ହୃଦଘାତ କମିଯାଏ।
ନାଇଟ୍ରୋଗ୍ଲେସିରିନ୍ ନିଅନ୍ତୁ।
ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ନାଇଟ୍ରୋଗ୍ଲେସିରିନ୍ ନେବାକୁ ଡାକ୍ତର କହିଛନ୍ତି, ତେବେ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ତୁରନ୍ତ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ। ଯଦି ଆପଣ ଭାବୁଛନ୍ତି ଯେ ଆପଣଙ୍କର ହୃଦଘାତ ହେଉଛି ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଡାକ୍ତର ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ନାଇଟ୍ରୋଗ୍ଲେସିରିନ୍ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ଜରୁରୀକାଳୀନ ଚିକିତ୍ସା ସହାୟତା ନ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ନିଅନ୍ତୁ।
ଏକ ଡିଫାଇବ୍ରିଲେଟର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
ଯଦି ରୋଗୀ ଚେତାଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ବାହ୍ୟ ଡିଫାଇବ୍ରିଲେଟର (AED) ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି, ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ଉପକରଣର ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ। ଏହା ସାଧାରଣତ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି କାରଣରୁ ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ ଦ୍ରୁତ କିମ୍ବା ଧୀର ହୋଇଯାଏ। ହୃଦ୍ଘାତ ଭଳି ମାମଲାରେ ଏହି ଉପକରଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଭଦାୟକ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି।
CPR ଦିଅନ୍ତୁ।
ଯଦି ରୋଗୀ ଚେତାଶୂନ୍ୟ, CPR ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ। ଯଦି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଶ୍ୱାସ ନେଉ ନାହାଁନ୍ତି କିମ୍ବା ଆପଣ ନାଡି ଖୋଜିପାରୁ ନାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଚିକିତ୍ସା ସହାୟତା ଡାକିବା ପରେ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ CPR ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ। ଏହା କରିବା ପାଇଁ, ବ୍ୟକ୍ତିର ଛାତିର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଜୋରରେ ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାପି ଦିଅ। ଏକ ମିନିଟରେ ପ୍ରାୟ 100 ରୁ 120 ଥର ଏହା କରନ୍ତୁ।