ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ଏନିମିଆର (Hemolytic anemia) ରକ୍ତହୀନତାର ଏକ ରୂପ। ଏଥିରେ ରୋଗୀର ଶରୀରରୁ ରକ୍ତ କଣିକା ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ। କାରଣ ଏହି ରୋଗ ହେତୁ ରୋଗୀର ରକ୍ତ କଣିକା ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଲାଗେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ରୋଗୀର ଶରୀରରେ ରକ୍ତ କଣିକା ଗଠନ ଯଥେଷ୍ଟ ହ୍ରାସ ହେଲେ ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ଏନିମିଆର ଅବସ୍ଥା ହୁଏ। ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ଏନିମିଆରେ ପ୍ଲିହା ସୁସ୍ଥ ଲାଲ ରକ୍ତ କଣିକାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ। ଏହା ଏକ୍ସଟ୍ରିନସିକ୍ ବା ଇଂଟ୍ରିସିକ ହୋଇପାରେ। ଏକ୍ସଟ୍ରିନସିକ୍ ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ଏନିମିଆରେ, ପ୍ଲିହା ଲାଲ ରକ୍ତ କଣିକାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହି ରୋଗର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଏବଂ ଲକ୍ଷଣ-
ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ଏନିମିଆର କାରଣ (Causes of Hemolytic anemia)।
ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକା ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ଏନିମିଆ ପାଇଁ ଦାୟୀ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ପ୍ଲିହା (Spleen) ବଢିଯାଏ, ଶରୀରର ଲାଲ ରକ୍ତ କଣିକାରେ ଟେନସନ ସୃଷ୍ଟି ହେବାକୁ ଲାଗେ, ଯେଉଁ କାରଣରୁ ସେହି ଲାଲ ରକ୍ତ କଣିକା ଧୀରେ ଧୀରେ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଲାଗେ। ଏହି ରୋଗର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଜେନେଟିକ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ –
- ସିକଲ ସେଲ୍ ଏନିମିଆ ଏବଂ ଥାଲାସେମିଆ ରୋଗୀମାନଙ୍କଠାରେ ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ଏନିମିଆର ଆଶଙ୍କା ଅଧିକ।
- କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥରେ ଆଲର୍ଜି ଥାଏ ତେବେ ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ରକ୍ତହୀନତା ହୋଇପାରେ।
- ଡ୍ରଗ୍ସ କିମ୍ବା ମଦ୍ୟପାନର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରେ।
- କିଡନୀ ଏବଂ ଯକୃତ ଭଳି ସମସ୍ୟାରେ ପୀଡିତ ଲୋକଙ୍କର ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ରକ୍ତହୀନତା ସମସ୍ୟା ହୋଇପାରେ।
- ଦୁର୍ବଳ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ରହିବା ଦ୍ୱାରା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଗୁରୁତର ରୋଗର ଶିକାର ହୋଇପାରେ।
ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ଏନିମିଆର ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ?
- ବାରମ୍ବାର ଜ୍ୱର।
- ଚର୍ମ ହଳଦିଆ ହେବା।
- ଅଧିକ କ୍ଳାନ୍ତ ଅନୁଭବ କରିବା।
- ଭ୍ରମ ସ୍ଥିତିରେ ରହିବା।
- ଅଧିକ ବୁଲେଇ ଲାଗିବା।
- ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ହ୍ରାସ ପାଇବା।
- ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗର ପରିସ୍ରା ହେବା।
- ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ ବୃଦ୍ଧି।
- ପ୍ଲିହାର ବୃଦ୍ଧି।
- ଯକୃତ ବୃଦ୍ଧି।
ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ଏନିମିଆର ଚିକିତ୍ସା।
ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ଏନିମିଆ ଅଛି ତେବେ କୌଣସି ଘରୋଇ ଉପଚାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯଦି ଆପଣ ଏହି ରୋଗର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖନ୍ତି ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତୁ। ଡାକ୍ତରମାନେ ହେମୋଲାଇଟିକ୍ ଏନିମିଆ ଥିବା କେତେକ ରୋଗୀଙ୍କୁ ରକ୍ତଦାନ ସହିତ ଚିକିତ୍ସା କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୋଗୀଙ୍କୁ ରକ୍ତ ଦିଆଯିବା ଜରୁରୀ ନୁହେଁ। ରୋଗର କାରଣ ଏବଂ ଲକ୍ଷଣ ଜାଣିବା ପରେ ଡାକ୍ତରମାନେ ଏହି ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା କରନ୍ତି। ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରତିକାର ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ।
- କିଛି ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଡାକ୍ତରମାନେ IVIG (ଇମ୍ୟୁନୋଗ୍ଲୋବୁଲିନ୍ ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତରେ) ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
- ଲାଲ ରକ୍ତ କଣିକାର ଟ୍ରାନ୍ସଫିଉଜନ ଦ୍ୱାରା।
- କର୍ଟିକୋଷ୍ଟେରଏଡ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।